دستگاه مهرسازی یکی از پرکاربردترین تجهیزات در صنعت چاپ و تبلیغات است که به کمک آن میتوان انواع مهرهای اداری، شخصی و شرکتی را بهراحتی تولید کرد. بسیاری از کسبوکارها به مهر نیاز دارند؛ از دفاتر حقوقی و شرکتها گرفته تا فروشگاهها و حتی افراد عادی.
اگر فکر میکنید کار با دستگاه مهرسازی پیچیده است، باید بگویم اصلاً اینطور نیست. شما با کمی دقت و رعایت چند مرحله ساده میتوانید خودتان یک مهر حرفهای و دقیق بسازید. در این آموزش قرار است از صفر تا صد ساخت مهر را مرحله به مرحله یاد بگیرید.
مرحله اول: آمادهسازی طرح مهر
اولین قدم در ساخت مهر با دستگاه مهرسازی ، طراحی آن است. چون هر چه طراحی دقیقتر و خواناتر باشد، کیفیت مهر شما بالاتر خواهد بود.
- انتخاب نرمافزار طراحی
- برای طراحی مهر میتوانید از نرمافزارهایی مثل CorelDRAW، Photoshop یا حتی نرمافزارهای سادهتر استفاده کنید. دلیل استفاده از این نرمافزارها این است که امکان طراحی دقیق متن، لوگو و شکلهای ساده را فراهم میکنند.
- تنظیم سایز طرح
- معمولاً سایز مهرهای اداری بین ۲ تا ۴ سانتیمتر است.
- حتماً از رنگ مشکی پررنگ برای طراحی استفاده کنید، چون دستگاه مهرسازی نسبت به کنتراست حساس است.
- چاپ طرح روی کاغذ کالک یا طلق شفاف
بعد از طراحی، طرح باید روی کاغذ مخصوص به نام کالک یا روی طلق شفاف پرینت گرفته شود.- پرینت معمولی روی کاغذ A4 مناسب نیست چون نور را عبور میدهد و کیفیت طرح پایین میآید.
- بهترین گزینه استفاده از پرینتر لیزری برای چاپ طرح است.
- نکات مهم در طراحی
- از فونتهای ساده و خوانا استفاده کنید.
- خطوط خیلی نازک یا خیلی ضخیم کیفیت مناسبی روی مهر ندارند.
- بهتر است طراحی بهصورت تکرنگ (سیاه و سفید) باشد.
مرحله دوم: آمادهسازی ژلاتین مهر
بعد از آماده شدن طرح، باید ژلاتین خام مخصوص مهرسازی را آماده کنیم.
- معرفی ژلاتین خام
- ژلاتین مادهای شفاف و حساس به نور است که نقش اصلی در ساخت مهر را دارد. وقتی طرح شما روی ژلاتین تابانده شود، بخشهای سیاه طرح سفت و برجسته میشوند و قسمتهای سفید نرم باقی میمانند.
- برش ژلاتین
- ژلاتینها معمولاً به صورت ورقهای در بازار عرضه میشوند.
- آن را متناسب با سایز مهر مورد نیازتان با کاتر یا قیچی برش دهید.
- چسباندن ژلاتین روی شیشه دستگاه
- دستگاه مهرسازی معمولاً یک صفحه شیشهای دارد. ژلاتین باید دقیقاً روی این شیشه قرار گیرد.
- برای ثابت ماندن ژلاتین میتوانید از کمی چسب نواری استفاده کنید تا هنگام نوردهی حرکت نکند.
مرحله سوم: نوردهی با دستگاه مهرسازی
این مرحله مهمترین بخش کار است، چون اگر درست انجام نشود، ژلاتین یا میسوزد یا طرح بهطور کامل منتقل نمیشود.
- قرار دادن طرح روی ژلاتین
- طرحی که روی کاغذ کالک پرینت گرفتهاید را بهطور صاف روی ژلاتین قرار دهید.
- توجه کنید که قسمت چاپشده باید کاملاً به سطح ژلاتین بچسبد تا هیچ نوری از لابهلای طرح عبور نکند.
- تنظیم زمان نوردهی
- مدت زمان نوردهی معمولاً بین ۳ تا ۸ دقیقه است و بستگی به نوع دستگاه و کیفیت ژلاتین دارد.
- اگر زمان کم باشد، طرح کامل نمیافتد. اگر زیاد باشد، ژلاتین میسوزد و مهر خراب میشود.
- روشن کردن لامپهای UV
- دستگاه مهرسازی مجهز به لامپهای ماوراءبنفش (UV) است.
- پس از قرار دادن ژلاتین و طرح، دستگاه را روشن کنید تا نور روی ژلاتین بتابد.
- نکات مهم برای نوردهی
- از دستکش استفاده کنید تا ژلاتین چرب نشود.
- طرح و ژلاتین باید بدون حباب و فاصله روی هم قرار گیرند.
- در صورت استفاده از دستگاههای جدید مهرسازی، تایمر دیجیتال کار را سادهتر میکند.
مرحله چهارم: شستشو و برجستهسازی ژلاتین
پس از نوردهی، حالا وقت آن است که طرح روی ژلاتین ظاهر شود و برجسته شود. این مرحله به شستشو (Washout) و برجستهسازی معروف است.
- خارج کردن ژلاتین از دستگاه
- ابتدا ژلاتین را با دقت از صفحه شیشهای دستگاه خارج کنید.
- مراقب باشید که هنوز نرم است و به راحتی آسیب میبیند.
- شستشو با محلول مناسب
- بسته به نوع ژلاتین، میتوانید از محلولهای مخصوص فتوبولیمر یا حتی آب ولرم استفاده کنید.
- اگر ژلاتین سنتی دارید، ممکن است نیاز به حلالهایی مثل تربانتین باشد. هشدار: تربانتین سمی و قابل اشتعال است؛ حتماً در محیط تهویه مناسب و با دستکش و عینک استفاده شود.
- فرچه و سینی شستشو
- ژلاتین را در یک سینی قرار دهید و با فرچه نرم یا اسفنج محلول شستشو را روی آن بمالید.
- این کار باعث میشود بخشهای نرم ژلاتین که نور به آنها نرسیده، شسته شوند و بخشهای برجسته نمایان شود.
- برجسته شدن طرح
- پس از شستشو، طرح اصلی باید کاملاً برجسته باشد و بتوانید خطوط و جزئیات مهر را واضح ببینید.
- اگر طرح ناقص است، ممکن است نوردهی کم بوده باشد یا شستشو بیش از حد انجام شده باشد.
- خشک کردن ژلاتین
- ژلاتین را روی یک سطح صاف قرار دهید و اجازه دهید کاملاً خشک شود.
- میتوانید از باد ملایم یا دستگاه خشککن مخصوص استفاده کنید.
مرحله پنجم: پستاکسپوز (Post-exposure) و تثبیت طرح
بعد از شستشو و برجستهسازی، یک نوردهی کوتاه دوم انجام میشود تا ژلاتین کاملاً سخت و طرح تثبیت شود.
- قرار دادن ژلاتین برای پستاکسپوز
- ژلاتین خشک شده را دوباره در دستگاه نوردهی قرار دهید.
- این مرحله باعث میشود که بخشهای برجسته سفت و مقاوم شوند.
- تنظیم زمان کوتاهتر نسبت به نوردهی اصلی
- زمان معمولاً حدود ۳۰ ثانیه تا ۱ دقیقه است، بسته به نوع ژلاتین و قدرت لامپ.
- دقت کنید که نوردهی زیاد باعث میشود جزئیات خیلی ظریف آسیب ببینند.
- خنک شدن و نگهداری موقت
- پس از پستاکسپوز، ژلاتین را در محیط خشک و دور از نور مستقیم نگه دارید تا آماده مرحله بعدی شود.
مرحله ششم: برش، نصب ژلاتین روی دسته مهر و تست
اکنون ژلاتین آماده است تا به مهر نهایی تبدیل شود.
- برش نهایی ژلاتین
- با تیغ یا قیچی تیز ژلاتین را به اندازه مناسب برش دهید.
- دقت کنید که لبهها صاف و متقارن باشند تا مهر تمیز چاپ کند.
- چسباندن ژلاتین روی فوم یا دسته مهر
- معمولاً یک فوم یا چسب دوطرفه روی دسته مهر قرار میگیرد.
- ژلاتین برش خورده را با دقت روی چسب بچسبانید و فشار دهید تا کامل بچسبد.
- تنظیم دقیق و محکم کردن مهر
- مطمئن شوید ژلاتین صاف و بدون خمیدگی روی دسته قرار گرفته است.
- اگر ژلاتین کمی جابجا شد، میتوانید با تیغ یا فشار ملایم آن را اصلاح کنید.
- تست نهایی
- چند بار مهر را روی کاغذ تست کنید.
- بررسی کنید که خطوط و جزئیات دقیق چاپ میشوند و هیچ قسمتی ناقص نیست.
- اگر لازم است، میتوانید کمی جوهر اضافه کنید یا تنظیمات مهر را اصلاح کنید.
نکات ایمنی و نگهداری دستگاه مهرسازی
برای استفاده صحیح از دستگاه مهرسازی و افزایش طول عمر آن، رعایت نکات ایمنی بسیار مهم است. لامپهای ماوراءبنفش دستگاه برای پوست و چشم مضر هستند، بنابراین هیچگاه مستقیم به نور آن نگاه نکنید و حتماً از دستکش و عینک مخصوص استفاده کنید. بهتر است دستگاه در محیطی با تهویه مناسب قرار گیرد تا هوای تازه جریان داشته باشد و مواد شیمیایی به خوبی تبخیر شوند. پس از هر بار استفاده، صفحه شیشهای و بدنه دستگاه را تمیز کنید و گرد و غبار یا ذرات ژلاتین را پاک نمایید. استفاده از پارچه نرم و محلولهای مناسب برای تمیز کردن، باعث حفظ کیفیت دستگاه میشود و از آسیب به لامپها جلوگیری میکند.
ژلاتینها و محلولهای شستشو را در محیطی خشک و خنک نگه دارید تا کیفیت آنها حفظ شود. هرگز این مواد را در دسترس کودکان قرار ندهید و در ظروف بسته نگهداری کنید. هنگام کار با ژلاتین و محلولها، حتماً از دستکش و لباس آستینبلند استفاده کنید تا پوست شما آسیب نبیند. همچنین بررسی منظم دستگاه، لامپها و تایمر، به شما کمک میکند مشکلات احتمالی قبل از شروع کار شناسایی و رفع شوند.
سوالات متداول درباره دستگاه مهرسازی
- آیا کار با دستگاه مهرسازی سخت است؟
- خیر، با رعایت مراحل ساده طراحی، نوردهی، شستشو و نصب ژلاتین، حتی افراد تازهکار میتوانند مهرهای حرفهای بسازند.
- چه مدت زمان لازم است تا یک مهر آماده شود؟
- معمولاً بین ۲۰ تا ۴۰ دقیقه برای یک مهر معمولی زمان لازم است، بسته به سایز مهر و تجربه شما.
- چه نوع ژلاتینی برای مهر بهتر است؟
- ژلاتینهای حساس به نور (فتوبولیمر) بهترین گزینه هستند. ژلاتین با کیفیت بالا جزئیات دقیق طرح را بهتر نشان میدهد و عمر مهر را طولانیتر میکند.
- چگونه میتوانم مهر را با کیفیت چاپ بالا بسازم؟
- طرح ساده و واضح طراحی کنید
- از ژلاتین و مواد باکیفیت استفاده کنید
- نوردهی و شستشو را با دقت انجام دهید
- مهر را بعد از نصب تست و اصلاح کنید
در این مقاله، آموزش کار با دستگاه مهرسازی به صورت گامبهگام ارائه شد. ابتدا با آمادهسازی طرح مهر شروع کردیم و یاد گرفتیم که طراحی ساده و واضح چقدر در کیفیت مهر اهمیت دارد. سپس ژلاتین را برش داده و روی شیشه دستگاه قرار دادیم. مرحله نوردهی با دستگاه را بررسی کردیم و یاد گرفتیم چگونه با تنظیم زمان و قرار دادن طرح روی ژلاتین، جزئیات مهر را به درستی منتقل کنیم.
در مرحله بعد، ژلاتین را شستشو دادیم و برجستهسازی آن را انجام دادیم، سپس با نوردهی کوتاه پستاکسپوز، طرح را تثبیت کردیم. ژلاتین آماده را برش داده و روی دسته مهر نصب کردیم و در نهایت با تست مهر مطمئن شدیم که چاپ دقیق و واضح است.
همچنین نکات ایمنی و نگهداری دستگاه و ژلاتین، و پاسخ به سوالات رایج کاربران را بررسی کردیم تا شما بتوانید با رعایت این مراحل، مهرهای باکیفیت و حرفهای بسازید و از دستگاه خود سالها استفاده کنید. با تمرین و دقت در هر مرحله، تجربه شما روزبهروز افزایش پیدا میکند و میتوانید حتی طرحهای پیچیدهتر و حرفهایتر ایجاد کنید. برای خرید دستگاه و تجهزیات مهریازی به دسته بندی دستگاه مهرسازی مراجعه کنید.
دستگاه کپی
تونر دستگاه کپی
دستگاه پرینتر
دستگاه کاتر پلاتر
دستگاه طلاکوب
دستگاه مهر سازی
دستگاه تسمه کش
دستگاه سیمی کن
دستگاه پرس صحافی
دستگاه چاپ سیلک
دستگاه شیرینگ
نظرات کاربران